Rafał Leszczyński (KZN Bieżanów): Port Polska szansą rozwojową

Łukasz Malinowski, Rynek Kolejowy: Budowa linii KDP zapowiadana jest w Polsce już od poprzedniego rządu. Obecny potwierdził realizację Linii "Y" oraz mówi o wsparciu krajowych przedsiębiorstw. Czy z punktu widzenia KZN Bieżanów idą za tym konkretne działania?

Rafał Leszczyński, prezes zarządu KZN Bieżanów: Powołane przez Port Polska Forum Dialogu Technicznego prowadzi szeroki dialog dotyczący opracowania wymagań technicznych związanych z budową Linii „Y”. W ramach tych działań organizowane są również warsztaty rozjazdowe. Podczas tych spotkań prowadzimy dialog techniczny z przedstawicielami Portu Polska oraz PKP PLK. To właśnie tam możemy wspólnie omawiać rozwiązania techniczne i określać założenia dla przyszłych inwestycji.

Czy możemy traktować to jako wsparcie? Myślę, że jest to bardzo dobry kierunek zmian, ponieważ wyraźnie widać chęć współpracy w tym zakresie z polskimi producentami. Jednak czy wyniki tych konsultacji zostaną wdrożone w życie – na to jeszcze musimy poczekać. Dodatkowo PKP PLK wydało list intencyjny, który wskazuje na potrzebę budowy rozjazdów dla linii dużych prędkości. To rozwiązania, których dziś w Polsce jeszcze nie mamy. Są one innowacyjne w skali kraju, ponieważ dotychczas nie było możliwości stosowania takich technologii.

Czy realizacja projektu KDP i CPK będzie dla takich firm jak KZN szansą rozwojową?

Rozwój kolei dużych prędkości będzie ogromną szansą zarówno dla Grupy KZN Bieżanów, jak i dla całej branży kolejowej w Polsce. Będziemy mogli rozwijać nasze zaplecze techniczne i technologiczne. Będziemy mogli również poszerzać kompetencje oraz wiedzę w zakresie budowy infrastruktury dla kolei dużych prędkości. To coś, na co do tej pory w Polsce nie mieliśmy szansy. Dlatego jest to dla nas bardzo duża szansa rozwojowa. Pozwoli nam to rozbudować portfolio produktów, dostosować rozwiązania do nowych wymagań, a być może nawet wyprzedzić niektóre technologie oferowane dziś przez podobne firmy na rynku europejskim.

A jak wygląda obecnie sytuacja na rynku? Czy zwiększona liczba postępowań ogłaszanych przez PKP PLK i zbliżające się rozstrzygnięcia oraz umowy z głównymi wykonawcami mają już przełożenie na waszą działalność? Mamy już „mityczną górkę” na rynku?

Obserwujemy wzrost aktywności w branży kolejowej, który przekłada się również na nasze plany. Nie nazwałbym tego „mityczną górką”, ale faktycznie widzimy wyjątkowy okres inwestycyjny. Coraz więcej projektów wchodzi w fazę realizacji, a dla nas oznacza to możliwość udziału w nowych kontraktach. Wielokrotnie powtarzam, że górka to pojęcie, kiedy trzeba by wykonać wszystkie produkty w bardzo krótkim czasie – kilka miesięcy.

W przypadku projektu takiego jak Port Polska, rozłożonego na lata, trudno mi sobie wyobrazić, jaka musiałaby być ilość rozjazdów na rynku, żeby producenci nie mogli ich wykonać. Jeżeli tylko jest wcześniejszy dialog pomiędzy producentem a wykonawcą, to niczego nie braknie. Gorzej, gdy wykonawca zostawi zamawianie krytycznych materiałów na ostatni moment. Wtedy jednak trudno odpowiedzialnością za taką sytuację obarczać dostawców. Naprawdę górki inwestycyjne w przypadku rynku polskiego to prasowe „Yeti”, które cały czas funkcjonują na kongresach i portalach. Do tej pory nikt tego realnie nie widział.

Co zatem z local content. To teraz też bardzo popularne hasło, ale czy rzeczywiście widzicie zmiany podejścia zamawiających/ generalnych wykonawców?

Myślę, że temat local content jest dziś kwestią, która jest na ustach wszystkich. Główną przyczyną jego powstania jest postępujący kryzys i troska społeczeństwa o utrzymanie miejsc pracy w Polsce. Proszę zauważyć, że dopóki mieliśmy względne prosperity, temat ten praktycznie nie występował w debacie publicznej. Miejsc pracy zarówno w korporacjach, jak i w lokalnych firmach było dużo. Dziś, ze względu na bardzo dużą skalę masowych zwolnień przez duże międzynarodowe firmy – zwłaszcza w Krakowie – poczucie bezpieczeństwa społeczeństwa w zakresie miejsc pracy zostało bardzo wyraźnie zaburzone.

Dodatkowo naruszone zostało zaufanie do dużych międzynarodowych firm, które w ciągu kilku miesięcy potrafią albo bardzo ograniczyć, albo wręcz zamknąć swoją działalność. Naturalnym wnioskiem potencjalnego pracownika jest to, że polskie firmy to bardziej stabilny pracodawca. Stąd troska czy pieniądze publiczne na dużych projektach, które realizuje państwo, wspierają polskie firmy.

Zaczynają się ogromne pozytywne zmiany w podejściu do realnego dialogu dużych zamawiających z polskimi firmami. Bardzo dobrym tego przykładem jest Forum Dialogu Technicznego w Port Polska. Jednak co do faktycznych ocen skutków tego dialogu to musimy poczekać. Czy wypracowane podczas dialogu rozwiązania faktycznie znajdą się w standardach technicznych Portu Polska i w specyfikacjach przetargów? Czas pokaże.

Czy już teraz możemy mówić o wsparciu państwa dla polskich firm?

Wsparcie jest odczuwalne przede wszystkim dlatego, że Grupa KZN Bieżanów była i jest beneficjentem projektów NCBR, które pozwoliły nam realizować część działań rozwojowych. Jednak projekty te nie finansują pełnego rozwoju produktów. Dlatego uważam, że warto otworzyć więcej programów dedykowanych polskim firmom produkcyjnym. Szczególnie w kontekście kolei dużych prędkości powstają całkowicie nowe, innowacyjne produkty, które wymagają nie tylko finansowania, ale także rozbudowy parku maszynowego, systemu logistyki i innych inwestycji. W tym zakresie wsparcie państwa jest kluczowe, ponieważ koszty takich inwestycji mogą sięgać nawet miliardów złotych. Decydują one o możliwości skutecznej realizacji całych projektów.

Bardzo dobrym prognostykiem co do realizacji tego wsparcia jest powstałe Forum Rozwoju Technologicznego w ramach SITK. Jest bardzo duża chęć dialogu i wypracowania konkretnych rozwiązań wsparcia we współpracy Forum z Port Polska. Jednak ocenę, czy te rozmowy i pomysły przełożą się na realne wsparcie, musimy jeszcze poczekać. Z czasem zobaczymy, czy stronie publicznej wystarczy determinacji, aby zrealizować zaproponowane programy wsparcia.

Co raz częściej mówi się o wadze i roli bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej. Czy to ma bezpośrednie przełożenie na waszą działalność?

Rozjazd jest kluczowym elementem infrastruktury krytycznej. Uszkodzenie go może zaburzyć cały łańcuch transportowy i zablokować ruch na linii. Dlatego nasze produkty muszą zapewniać maksymalną niezawodność i bezpieczeństwo. Muszą być też chronione przed potencjalnymi zagrożeniami – zarówno awariami technicznymi, jak i celowymi działaniami. Miejmy nadzieję, że nacisk społeczny, jaki pojawia się w debacie publicznej o znaczeniu militarnym kolei, przełoży się na realne zmiany w podejściu do utrzymania linii kolejowych.

Obecnie środków na utrzymanie jest zdecydowanie za mało. Bardzo często nie są one alokowane bezpośrednio „w tory”, lecz znikają gdzieś w ramach wielkich potrzeb organizmu, jakim jest PKP PLK. Siła reakcji w trakcie jakiegoś kryzysu militarnego wiąże się bezpośrednio z ilością posiadanych części na wymianę w razie wystąpienia zniszczeń krytycznych wojskowych korytarzy.

Dodatkowo warto zwrócić uwagę na fakt, że wszyscy cieszą się z każdej podniesionej prędkości na zmodernizowanych liniach. Jednak podniesienie standardu linii w konsekwencji niesie za sobą podniesienie standardu utrzymania. Poza tym ogromne zwiększenie liczby pasażerów i połączeń będzie powodowało większe zużycie infrastruktury. Większa liczba osi przejeżdżających przez daną linię powoduje większe obciążenie.

Na sam koniec chciałbym przypomnieć kwestię, o której wspominałem ostatnio. Niektóre odcinki linii kolejowych już teraz mają wykorzystaną przepustowość w stopniu maksymalnym. Trzeba zacząć dyskusję o budowaniu dodatkowych torów przy istniejących liniach. Przy takim obciążeniu trudno jest nawet zapewnić transport towarowy, a co dopiero wykorzystywać je w celach wojskowych.